२९ कात्तिक, वीरगञ्ज । हिन्दु धर्मावलम्बीहरूको प्रमुख आस्था, श्रद्धा र प्रकृतिपूजासँग सम्बन्धित चारदिने महापर्व छठ आज (आइतबार) मुख्य दिन अर्थात् ‘सन्ध्या अर्घ्य’ अर्पण गरेर हर्षोल्लासका साथ मनाइँदै छ । तिहारको समाप्तिलगत्तै सुरु हुने यस महापर्वअन्तर्गत आज व्रतालुहरूले नदी, पोखरी र जलाशयहरूमा कम्मरसम्म पानीमा उभिएर अस्ताउँदो सूर्यलाई पहिलो अर्घ्य अर्पण गर्नेछन् ।
कार्तिक शुक्ल चतुर्थी अर्थात् ‘नहाय–खाय’ विधिबाट सुरु भएको यो पर्वको पञ्चमीका दिन ‘खरना’ विधि सम्पन्न भइसकेको छ। आज षष्ठी तिथि, आइतबारका दिन व्रतालुहरू दिनभर निराहार उपवास बसी साँझपख विभिन्न जलाशयमा निर्माण गरिएका भव्य छठघाटहरूमा पुग्नेछन् । त्यसपछि उनीहरूले बाँसका टोकरी, डलिया तथा नाङ्लोमा सजाइएका ठेकुवा, भुसुवा, उखु, केराका घरी र विभिन्न फलफूलसहित अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य अर्पण गर्ने परम्परा छ ।
मुख्यतया तराई तथा मधेस क्षेत्रमा धुमधामका साथ मनाइने छठ पर्व पछिल्लो समय भूगोल र जातिको सीमा नाघेको छ । काठमाडौँ उपत्यकासहित देशका पहाडी तथा हिमाली जिल्लाहरूमा समेत नेपालीहरूले यसलाई उत्तिकै श्रद्धा, उल्लास र निष्ठाका साथ मनाउन थालेका छन् । जातजाति, वर्ग र समुदायको विभेद बिर्सेर सबै नागरिक एउटै घाटमा लामबद्ध भई सूर्यदेवको आराधना गर्ने हुनाले यस पर्वले सामाजिक सद्भाव, एकता र आपसी भाइचाराको गहिरो सन्देश प्रवाह गर्ने गरेको छ ।
छठ पर्वको सुरुआतसँगै विभिन्न ऐतिहासिक तथा पौराणिक ग्रन्थहरूका कथाहरू जोडिएका छन्। त्रेतायुगमा लङ्का विजयपछि अयोध्या फर्किएका भगवान् राम र माता सीताले कार्तिक शुक्ल षष्ठीका दिन सूर्यदेवको उपासना गरी रातभर जाग्राम बसेर सप्तमीमा अर्घ्य दिएको विश्वास गरिन्छ । त्यस्तै, महाभारतकालमा पाण्डवहरूले आफ्नो अज्ञातवास सफल होस् भनी द्रौपदीले सूर्यको आराधना गरेको तथा सूर्यपुत्र कर्णले पानीमा उभिएर लामो समय सूर्यको उपासना गरी शक्ति प्राप्त गरेको शास्त्रीय मान्यता रहिआएको छ ।
धार्मिक विश्वाससँगै छठ पर्वको प्रत्यक्ष नाता प्रकृतिको ऊर्जा र मानव स्वास्थ्यसँग पनि जोडिएको छ। सूर्यको किरणबिना पृथ्वीमा जीवनको कल्पना गर्न सकिँदैन । बिहानको समयमा तामाको भाँडाबाट जल अर्पण गर्दा र सूर्यको प्रकाश (सनबाथ) लिँदा शारीरिक स्वास्थ्य सुदृढ हुने वैज्ञानिक आधारसमेत छ ।
अघिल्लो दिन रातभर नदी किनारमा जाग्राम बसी भजनकीर्तन र सांस्कृतिक कार्यक्रममा लीन हुने व्रतालुहरूले भोलि सोमबार बिहान सप्तमी तिथिमा उदाउँदो सूर्यलाई दोस्रो अर्घ्य (उषा अर्घ्य) अर्पण गरेपछि चारदिने कठोर व्रत विधिवत् रूपमा समापन गर्नेछन् ।
