चितवन । नेपालमा बाघको सङ्ख्या उत्साहजनक रूपमा बढ्दै गएको छ । यस वृद्धिसँगै बाघको बासस्थान क्षेत्र विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा आयोजित एक अन्तरक्रिया कार्यक्रममा राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका वरिष्ठ इकोलोजिष्ट हरिभद्र आचार्यले बाघको बढ्दो सङ्ख्यालाई व्यवस्थापन गर्न बासस्थान बढाउनु अपरिहार्य रहेको बताए ।
आचार्यले विगत पाँच वर्षमा बाघको सङ्ख्यामा भएको उल्लेखनीय वृद्धिले बासस्थानको चाप बढाएको जानकारी दिए । सन् २००९ मा १२१ रहेको बाघको सङ्ख्या सन् २०२२ सम्म आइपुग्दा ३५५ पुगेको तथ्याङ्कले नेपालमा बाघ संरक्षणको क्षेत्रमा हासिल भएको सफलतालाई स्पष्ट पार्छ । सन् २०१३ मा १९८ र सन् २०१८ मा २५३ पुगेको बाघको सङ्ख्याले निरन्तर सकारात्मक वृद्धि देखाएको छ ।
कार्यक्रममा आचार्यले बाघ संरक्षणका लागि नयाँ अवधारणा प्रस्तुत गर्दै हिंस्रक बाघलाई खुला चिडियाघरको रूपमा विकास गरी संरक्षण गर्न सकिने बताए । यसले बाघको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नुका साथै आयआर्जनको समेत स्रोत बन्न सक्ने उनको भनाइ थियो।
यद्यपि, बाघको सङ्ख्या बढ्दै गर्दा बासस्थान क्षेत्रमा ९३ प्रतिशतले कमी आएको तथ्याङ्कले चुनौती पनि थपेको छ । एक शताब्दी अघि विश्वभर करिब एक लाखको हाराहारीमा रहेको बाघको सङ्ख्या अहिले पाँच हजारमा झरेको अवस्थामा नेपालमा भएको यो वृद्धिले विश्वव्यापी संरक्षण प्रयासमा सकारात्मक सन्देश दिएको छ ।
आचार्यका अनुसार नेपालको वन क्षेत्रमा करिब पाँच सय बाघ अट्न सक्ने क्षमता छ, जसमध्ये निकुञ्जको कोर क्षेत्रमा मात्रै ४०४ बाघ राख्न सकिने अध्ययनले देखाएको छ । बाघको मुख्य आहार मृग प्रजाति भएकाले यसको संरक्षणमा पनि ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ । कार्यक्रममा मृगसँगै बाँदर र घरपालुवा जनावर पनि बाघको आहारा बन्ने गरेको जानकारी गराइएको थियो ।
नेपालमा बाघको सङ्ख्यामा भएको यो वृद्धि संरक्षणकर्मी र सरकार दुवैका लागि खुसीको खबर हो । अब यसलाई दिगो बनाउन र बाघलाई पर्याप्त बासस्थान उपलब्ध गराउन थप योजना र लगानी आवश्यक देखिन्छ ।
